هنردرمانی، از آغاز تا کنون

 هنردرمانی از کجا شروع شد؟

در سال 1942 هنرمندی با نام آدریان هیل که در بستر بیماری سل بود به فواید هنردرمانی پی برد.

البته هزاران سال پیش هنر و فواید آن برای سلامتی روان انسان مورد توجه اندیشمندان و فیلسوفان از جمله ارسطو بوده است.

همچنین زیگموند فروید از تاثیرات متقابل روانکاوی و هنر استفاده میکرد و معنا و کاربرد امروزی هنر در روانشناسی از زمان او مطرح شد.

فروید در تعدادی از رساله های خود درباره تاثیر هنر بر روان مخاطبین اشاره های مستقیمی دارد وهنر را ابزاری قدرتمند برای تحلیل شخصیت انسان میداند.   

در سال 1958 کرامر از شیوه نقاشی درمانی برای رفع اختلالات هیجانی کودکان کمک گرفت.

او هدف هنر درمانی را ایجاد موقعیتی برای انتخاب و تغییر رفتارها می‌داند و به باور او این کار فرصتهایی را برای تجربه مجدد تعارضها پدید می‌آورد، تا از این راه به رفع، تحلیل، یا پاسخگویی آن‌ها بپردازد.

دیدگاه های مخلتف در هنردرمانی

 دیدگاه هنر و کودکان: در حدود سال 1900 فرانتس سیزک که یک معلم اتریشی بود، مطرح کرد که کودکان در هنر بی پروایانه احساسات خود را بروز میدهند و در سال 1908 نمایشگاهی از آثار هنری کودکان برپا کرد که باعث شد ماریون ریچاردسون در انگلستان این ایده را وسعت ببخشد و در حدود دهه 1940 انجام فعالیت های خودانگیخته در کلاس های هنری کودکان رواج یافت.

دیدگاه روانپزشکی: در حدود سال 1922، هانس پرینزهورن با تکیه بر هنرِ نقاشیِ بیماران روانی در تیمارستان، کتاب هنرمندی بیماران روانی را به چاپ رساند. این کتاب انگیزه دو روانشناس به‌نام اریک گاتمن و فرانسیس ریتمن را که از زمان شکنجه نازی ها و از حدود سال 1930 به انگلستان مهاجرت کرده بودند را بر انگیخت تا مجموعه ای کامل از این سبک نقاشی ها را جمع آوری کنند. آن‌ ها ادوارد آدامسون را به عنوان هنرمند در بيمارستان نترن منصوب كردند. وى موظف بود بدون هيچ دخالتى بيماران روانى را در نقاشى و طراحى يارى كند. او به اين طريق پيشگام رويكرد كارگاه هنرى آزاد شد.

دیدگاه آدریان هیل: وی برای نخستین بار از واژه هنردرمانی در کتاب خود با عنوان هنر در برابر بیماری استفاده کرد. هیل در سال 1938 از هنر برای سریعتر گذراندن دوران نقاهت خود در بیماری سِل استفاده کرد. پس از آن پزشکان از او میخواستند تا این رویکرد را برای بیماران دیگر بخصوص سربازان بازمانده از جنگ جهانی دوم بکار گیرد.

این تجربه باعث شد تا همگان متوجه این موضوع بشوند که هنر چیزی بیش از یک سرگرمی و وقت گذرانی است و افراد با بکار گیری هنر میتوانند از فشار ذهنی رهایی یابند.

هنردرمانی چیست و در چه حوزه هایی مورد استفاده قرار میگیرد؟

هنر درمانی یکی از تکنیک های درمانی در روانشناسی است که افراد با کمک درمانگر به کشف احساسات، درگیری ها و یا احساساتی که باعث ناراحتی آنها میشود، میپردازند و از هنر برای حل مسائل و تعارضات عاطفی و روانی، یافتن راه حل مناسب و... استفاده میکنند.

در هنردرمانی با استفاده از تکنیک های خلاقانه نقاشی، رنگ آمیزی، هنر های تجسمی، موسیقی و هنر های نمایشی به فرد کمک میشود تا روحیات عاطفی و زوایای روانی خود را بهتر بشناسد.

{هدف اصلی هنردرمانی بهبود سلامت روان و حفظ سلامت عاطفی است.}

“The main goal of Art therapy is improve mental health and maintain emotional well-being.”

متخصص هنردرمانی، روان درمانگری است آشنا با هنر و روانشناسی و با تلفیق علم روانشناسی و هنر به کودکان و بزرگسالان کمک میکند.

از جمله موضوعات مورد بررسی که با تکنیک هنردرمانی درمان میشوند عبارت است از:

1.  کاهش استرس و اضطراب

2.  بهبود مشکلات رفتاری و اجتماعی

3.  کمک به کودکان با اختلال یادگیری

4.  کمک به افراد با آسیب های مغزی

5.  بهبود روابط بین فردی و سلامت روانی

و...

هنردرمانی بعنوان رشته دانشگاهی

بصورت تخصصی در دهه 1940 هنردرمانی بعنوان یک رشته دانشگاهی معرفی شد و در دهه 1970 گسترش یافت.

این روش درمانی بر پایه استفاده از خلاقیت و بیان غیرکلامی به افراد کمک می کند تا احساسات، افکار و تجربیات خودرا از طریق فعالیت های هنری بیان کنند.

به همین دلیل این رویکرد برای همه سنین از کودک تا بزرگسال قابل انجام و در درمان اختلالات مختلف از جمله افسردگی، اضطراب، اختلالات یادگیری، اختلالات خلقی و استرس پس از سانحه یا PTSD موثر است.

 فاطمه علی‌اکبری - روانشناس