از نقاشی آزاد تا هنردرمانی خانوادهمحور؛ این مقاله مرور میکند چگونه مداخلات هنری، کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان را بهبود میدهد.
هنردرمانی؛ راهی علمی برای کاهش خستگی، افزایش شادزیستی و بهبود سازگاری کودکان مبتلا به سرطان
مواجهه با سرطان در کودکان، فقط یک چالش جسمی نیست؛ این بیماری، خانواده و کودک راهمزمان درگیر فشارهای روانی، عاطفی و اجتماعی میکند. در سالهای اخیر، پژوهشهای متعددی نشان دادهاند که روشهای مکملی مانند هنردرمانی میتوانند در کنار درمان های پزشکی، به کاهش رنج روانی و بهبود کیفیت زندگی کودکان کمک کنند. سه مطالعه ای که بررسی شدند نیز همین مسیر را تأیید میکنند: از کاهش خستگی در کودکان تحت شیمی درمانی گرفته تا افزایش شادزیستی و بهبود سازگاری در کودکان مبتلا به سرطان.
هنردرمانی فقط سرگرمی نیست!!
هنردرمانی یکی از رویکردهای غیردارویی در سلامت روان است که از ابزارهایی مانند نقاشی، رنگ، بازی هنری و مشارکت خانواده برای بیان احساسات و تنظیم هیجان استفاده میکند. برای کودکانی که درگیر بیماری های سخت مانند سرطان هستند، این روش میتواند یک راه امن وغیرمستقیم برای تخلیه اضطراب، ترس، خشم و احساس ناتوانی باشد؛ احساساتی که اغلب بیان کلامی آنها برای کودک دشوار است. به منظور توضیح نقش هنردرمانی در بهبود شادزیستی کودکان مبتلا به سرطان به بررسی چند مطالعه کلان جدید میپردازیم:
1. کاهش خستگی در کودکان سرطانی تحت شیمی درمانی
یکی از مهمترین یافته ها مربوط به پژوهشی است که اثربخشی نقاشی درمانی را بر خستگی کودکان بررسی کرده است. در نتایج یک مطالعه کلان نشان داده شد که پس از 6 جلسه نقاشی درمانی (نقاشی آزاد) میزان خستگی کودکان در گروه مداخله بطور معناداری نسبت به گروه کنترل کاهش یافت.
2. بازی با رنگ و افزایش شادزیستی
مطالعه دیگری با تمرکز بر بازی با رنگ که تاثیر هنردرمانی برشادزیستی کودکان 6 تا 19 ساله بررسی کرده است. براساس یافته های این پژوهش، هنردرمانی به شیوه بازی با رنگ، با تأکید بر تخلیه هیجانات منفی، باعث بهبود معنادار شادزیستی در این کودکان شده است.
3. هنردرمانی خانواده محور و سازگاری بهتر کودک
مطالعه سوم، بر نقش خانواده متمرکز بوده است. یافته های این پژوهش نشان داد که 8 جلسه هنردرمانی خانواده محور، بطور معناداری سبب کاهش نمود های ناسازگاری و راهبرد اجتناب، و افزایش راهبرد جست وجوی حمایت در کودکان شده است.
مرور این سه پژوهش نشان میدهد که هنردرمانی، در شکل هایی مانند نقاشی، بازی با رنگ ورویکرد خانواده محور، میتواند در بهبود وضعیت روانی کودکان مبتلا به سرطان مؤثر باشد. این مداخلات به ویژه در سه حوزه مهم اثرگذار بودهاند: کاهش خستگی، افزایش شادزیستی و بهبودسازگاری.
هنردرمانی جایگزین درمان پزشکی سرطان نیست، اما به عنوان یک مداخله مکمل، کم هزینه وقابل اجرا در محیط بیمارستان، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی کودک ایفا میکند.
نویسنده: فاطمه علیاکبری - روانشناس