گفتوگوی «هنر اصفهان» با حامد رضائی درباره نقش هنر متعهد در روایت هویت ایرانیاسلامی، تقویت همبستگی ملی و تبیین مفهوم ایران قوی.
مصاحبه اختصاصی با پایگاه خبری تحلیلی هنر اصفهان در ادامه سلسله گفتوگوهای «هنرمند جانفدا، هنر جاودانه»
لطفاً ابتدا خودتان را معرفی بفرمایید و بگویید فعالیت هنریتان را از چه زمانی و با چه رویکردی آغاز کردهاید؟
حامد رضائی هستم؛ طراح گرافیک، دارای مدرک کارشناسی ارشد ارتباط تصویری و مدرس دانشگاه.
از سال ۱۳۹۳ بهصورت تخصصی و متعهدانه فعالیت حرفهای خود را در حوزه هنرهای تجسمی و طراحی گرافیک آغاز کردم و در طول این سالها در رویدادها و جشنوارههای متعدد استانی و کشوری با محوریت هنر متعهد و جریانساز انقلاب اسلامی حضور داشتهام.
همچنین در سال ۱۴۰۴ مفتخر شدم بهعنوان «چهره جوان هنر انقلاب اسلامی» در شاخه هنرهای تجسمی در استان مرکزی معرفی شوم؛ عنوانی که برای بنده بیش از یک افتخار فردی، مسئولیتی فرهنگی در مسیر روایت هنرمندانه آرمانها، هویت ایرانیاسلامی و دغدغههای اجتماعی انقلاب اسلامی است.
به نظر شما «هنرمند وطندوست و ایراندوست» چه ویژگیهایی دارد؟
به نظر من «هنرمند وطندوست و ایراندوست» پیش از هر چیز فردی دغدغهمند و مسئولیتپذیر در برابر جامعه و تاریخ سرزمین خویش است. چنین هنرمندی هنر را صرفاً ابزار بیان فردی نمیبیند، بلکه آن را رسالتی اجتماعی میداند؛ رسالتی برای روایت حقیقت، بازتاب هویت ایرانی و حضور آگاهانه در بزنگاههای حساس جامعه.
در گام نخست، هنرمند وطندوست کسی است که نسبت به مسائل روز جامعه بیتفاوت نیست و در لحظات مهم تاریخی با زبان هنر وارد میدان میشود تا روایت درست و اصیل از ایران و ایرانی ارائه دهد؛ ایرانی که در طول تاریخ همواره اهل حماسه، ایستادگی و حضور در صحنه بوده است.
در مورد نمونه بارز «ایراندوست»، به نظر من این مفهوم بیش از آنکه به یک فرد محدود شود، در بسیاری از هنرمندانی دیده میشود که در طول تاریخ هنر این سرزمین دغدغه هویت، مردم و فرهنگ ایران را داشتهاند و آثارشان در خدمت ارتقای آگاهی، امید و انسجام اجتماعی بوده است.
از نگاه شما، هنر چه نقشی در معرفی هویت ملی، دینی و فرهنگی و همچنین تقویت مفهوم ایران قوی دارد؟
از نگاه من هنر یکی از بنیادیترین و مؤثرترین ابزارها برای بازنمایی و تثبیت هویت ملی، دینی و فرهنگی هر جامعه است. اگر زبان، تاریخ و باورها ستونهای هویت یک ملت باشند، هنر روح جاری در این ستونهاست؛ روحی که آنها را قابل فهم، قابل لمس و قابل انتقال به نسلهای بعد میکند.
در حوزه هویت ملی، هنر میتواند روایتگر ریشهها، تاریخ و ظرفیتهای یک ملت باشد. از معماری و نگارگری گرفته تا طراحی گرافیک و هنرهای معاصر، همه میتوانند تصویری زنده از «ایران» ارائه دهند؛ ایرانی که تنها یک جغرافیا نیست، بلکه فرهنگی پویا و تمدنی زنده است. هنر این توان را دارد که مفهوم «ایران قوی» را از یک شعار به ادراکی واقعی و ملموس در ذهن جامعه تبدیل کند.
در بعد دینی و فرهنگی نیز هنر نقش ترجمان مفاهیم عمیق و گاه انتزاعی را بر عهده دارد. بسیاری از ارزشهای دینی و اخلاقی زمانی اثرگذارتر میشوند که در قالب تصویر، نماد و روایت هنری بیان شوند؛ زیرا هنر مستقیماً با احساس و ادراک انسان ارتباط برقرار میکند.
در نهایت، هنر در تقویت مفهوم «ایران قوی» نهتنها نقش تزئینی یا تبلیغاتی ندارد، بلکه نقشی هویتساز و جریانساز ایفا میکند. هنرمند با خلق اثر میتواند امید اجتماعی را تقویت کند، انسجام فرهنگی را افزایش دهد و تصویری عزتمند و الهامبخش از جامعه ایرانی ارائه دهد.
فرهنگ، تاریخ، آیینها و میراث جاودانه از خودگذشتگی چه تأثیری بر نگاه و آثار هنری شما داشتهاند؟
فرهنگ، تاریخ، آیینها و میراث ازخودگذشتگی در نگاه من صرفاً عناصر الهامبخش نیستند، بلکه ستونهای اصلی شکلگیری اندیشه هنری من به شمار میآیند. این مفاهیم باعث شدهاند هنر را نه بهعنوان یک بیان فردی صرف، بلکه بهعنوان روایتی از هویت، ریشه و مسئولیت اجتماعی ببینم.
در آثارم تلاش میکنم این پیوستگی تاریخی و فرهنگی را به زبان امروز ترجمه کنم و مفاهیمی مانند ایثار، هویت و ایستادگی را در قالبی معاصر و اثرگذار بازنمایی کنم.
به نظر شما ماندگارترین تصویر در جنگ رمضان چه بود؟
به نظر من ماندگارترین تصویر در جنگ رمضان جلوهای از اقتدار نیروهای نظامی در کنار حماسه و شکوه مردم با غیرت در تجمعات شهری بود؛ صحنههایی که بار دیگر نشان داد ایران و ایرانی در لحظات حساس با همبستگی و ایستادگی از خاک و هویت خود دفاع میکنند.
به نظر شما هنرمندان چگونه میتوانند در تقویت امید، همبستگی فرهنگی و خودباوری اجتماعی و اتحاد مردم نقشآفرین باشند؟
هنرمند با مسئولیت اجتماعی خود میتواند از طریق تولید آثار هنری فاخر و اثرگذار نقش مهمی در تقویت امید، همبستگی فرهنگی و خودباوری اجتماعی ایفا کند. هنر در این نگاه تنها یک ابزار زیباییشناسانه نیست، بلکه میتواند بهعنوان یک رسانه مؤثر و حتی یک سلاح فرهنگی در برابر جریانهای رسانهای معاند و مخدوشکننده واقعیت عمل کند و در مسیر آگاهیبخشی و انسجام اجتماعی نقشآفرین باشد.
به عنوان یک هنرمند جانفدا، چه ویژگیهایی از ایران قوی بیش از همه الهامبخش شما بودهاند؟
برای من تاریخ غنی ایران مهمترین منبع الهام است؛ تاریخی سرشار از هویت، اقتدار و ایستادگی در برهههای مختلف. این پیشینه ارزشمند باعث شده هر ایرانی امروز با افتخار به گذشته سرزمین خود نگاه کند و از آن برای ساخت آیندهای قویتر الهام بگیرد.
در پایان اگر پیامی برای علاقهمندان هنر و عاشقان وطن دارید، بفرمایید.
پیام من این است که هنر را باید بهعنوان یک ابزار قدرتمند فرهنگی شناخت؛ ابزاری که میتواند در برابر جریانهای رسانهای معاند نقش روشنگر و هویتساز ایفا کند و در مسیر تقویت حقیقت، امید و انسجام ملی به کار گرفته شود.
گفتوگو و تنظیم:
الهام فدایی
خبرنگار و سردبیر پایگاه خبری تحلیلی هنر اصفهان