مدیر انتشارات ستاک: یکیانگاری ناشر و پلتفرم توزیع، خطایی استراتژیک است که میتواند به زیان ناشران کاغذی تمام شود.
مدیر انتشارات ستاک در یادداشتی با انتقاد از تصمیم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حضور پلتفرمهای عرضه کتاب الکترونیک در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، این سیاست را ناشی از خلط مفهومی میان «ناشر» و «پلتفرم توزیع» دانست و نسبت به پیامدهای آن برای اقتصاد نشر هشدار داد.
مهدی بوشهریان، مدیر انتشارات ستاک، در یادداشتی با اشاره به برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از ۲۶ اردیبهشت تا ۲ خرداد نوشت: در این دوره وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پلتفرمهای عرضه کتاب الکترونیک را نیز در کنار ناشران کتاب کاغذی وارد این رویداد کرده است؛ تصمیمی که در ظاهر میتواند نشانهای از توسعه و همگرایی در صنعت نشر تلقی شود، اما در واقع بیش از آنکه مبتنی بر فهم دقیق مناسبات نشر باشد، نتیجه نوعی خلط مفهومی در سیاستگذاری فرهنگی است.
وی با تأکید بر تفاوت میان ناشر و پلتفرم توزیع توضیح داد: ناشر کنشگری فرهنگی است که انتخاب مؤلف یا مترجم، سرمایهگذاری بر متن، ویرایش، طراحی و در نهایت مسئولیت فرهنگی و اقتصادی انتشار اثر را بر عهده دارد؛ در حالی که پلتفرمها در اغلب موارد صرفاً واسطههای فنی و توزیعی هستند و نقشی در تولید محتوا ندارند.
به گفته بوشهریان، یکیانگاری این دو نقش متفاوت میتواند تعادل اقتصادی بازار کتاب را بر هم بزند؛ بهویژه آنکه نمایشگاه کتاب برای بسیاری از ناشران کوچک و متوسط، مهمترین فرصت تأمین نقدینگی سالانه به شمار میرود و درآمد حاصل از آن بخش مهمی از هزینههای تولید و ادامه فعالیت آنها را پوشش میدهد.
مدیر انتشارات ستاک همچنین به اختلاف قیمت میان نسخههای کاغذی و الکترونیک اشاره کرد و گفت قرار گرفتن این دو نسخه در کنار یکدیگر با فاصله قیمتی قابل توجه، میتواند مخاطب را به سمت گزینه ارزانتر سوق دهد و در نهایت فروش نسخههای کاغذی را کاهش دهد.
وی در ادامه با اشاره به ساختار اقتصادی برخی پلتفرمهای کتاب الکترونیک افزود: در مواردی حدود ۴۰ درصد از قیمت کتاب، حتی پس از اعمال تخفیف، بهعنوان سهم پلتفرم برداشت میشود و تنها ۶۰ درصد به ناشر میرسد؛ سهمی که به اعتقاد او برای خدماتی که عمدتاً شامل واسطهگری دیجیتال است، بالا ارزیابی میشود.
بوشهریان پیشنهاد کرد برای کتابهای الکترونیک و صوتی، بخش یا ویترین مستقلی در نمایشگاه تعریف شود تا هم از ظرفیتهای فناوری استفاده شود و هم رقابت نابرابر میان نسخههای مختلف کتاب ایجاد نشود.
او در پایان با اشاره به شرایط دشوار صنعت نشر، از افزایش قیمت کاغذ و هزینههای چاپ تا کاهش قدرت خرید مخاطبان، تأکید کرد که تصمیمهای سیاستگذار فرهنگی باید به تقویت بنیه اقتصادی ناشران منجر شود، نه آنکه به تضعیف یکی از مهمترین حلقههای تولید فرهنگی کشور بینجامد.
الهام فدایی
خبرنگار و سردبیر | پایگاه خبری تحلیلی هنر اصفهان